کار در ارتفاع یکی از خطرناکترین وظایف شغلی در بسیاری از صنایع مانند ساختوساز، نفت، گاز، برق و … است. در صورتی که افراد در چنین محیطهایی بدون رعایت استانداردهای ایمنی و پیشگیری از حوادث کار کنند، خطرات جدیای از جمله سقوط از ارتفاع، آسیبهای جسمی و حتی مرگ ممکن است اتفاق بیفتد. در این مقاله، علاوه بر بررسی خطرات مرتبط با کار در ارتفاع، به اهمیت طب کار در پیشگیری از حوادث شغلی و حفظ سلامت کارکنان خواهیم پرداخت.
کار در ارتفاع چیست؟
به هر نوع فعالیتی که در ارتفاع بیش از ۱.۲ متر از سطح زمین انجام شود و خطر سقوط وجود داشته باشد، کار در ارتفاع گفته میشود. این فعالیتها شامل موارد زیر است:
* کار روی داربست
* کار روی نردبان
* کار روی سقف و پشتبام
* کار با بالابر و جرثقیل
* کار روی دکلها و سازههای فلزی
خطرات کار در ارتفاع و ارتباط آن با طب کار
کار در ارتفاع بهطور ویژه برای افرادی که در شرایط بدنی ضعیف یا تحت استرس و فشار هستند، خطرآفرینتر میشود. در چنین شرایطی، نظارت پزشکی و بررسی وضعیت جسمانی کارکنان پیش از آغاز کار در ارتفاع، میتواند نقش مهمی در پیشگیری از حوادث ایفا کند. اهم خطرات اینگونه فعالیتها عبارتند از:
1. سقوط از ارتفاع
سقوط یکی از اصلیترین خطرات ناشی از کار در ارتفاع است که میتواند به جراحتهای شدید و حتی مرگ منجر شود. در این زمینه، توجه به سلامتی کارکنان (از جمله توانایی جسمانی و سلامت روانی آنها) ضروری است.
2. خستگی و کاهش تمرکز
افرادی که از نظر جسمی یا روحی خسته هستند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. طب کار با ارزیابیهای دقیق میتواند به شناسایی کارکنانی که نیاز به استراحت یا درمان دارند، کمک کند.
3. افتادن اشیاء از ارتفاع
سقوط ابزار یا مصالح نیز میتواند خطرناک باشد. ارزیابی سلامتی کارکنان و تعیین اینکه آیا توانایی کنترل صحیح ابزارها را دارند یا خیر، میتواند از وقوع چنین حوادثی جلوگیری کند.
نقش طب کار در پیشگیری از حوادث کار در ارتفاع
1. معاینات پیش از استخدام و معاینات دورهای
یکی از وظایف اصلی طب کار، انجام معاینات پزشکی قبل از استخدام و معاینات دورهای است. این معاینات میتوانند به شناسایی مشکلات جسمانی و روحی کارکنان کمک کرده و از مشکلاتی مانند ضعف بینایی، سرگیجه، بیماریهای قلبی و … که ممکن است موجب بروز حادثه شوند، پیشگیری کنند.
2. ارزیابی تناسب شغلی
طب کار با ارزیابیهای دقیق، تعیین میکند که کدام کارمند برای انجام کارهای خاص مانند کار در ارتفاع مناسب است. بهعنوان مثال، افرادی که از مشکلات عضلانی یا مفصلی رنج میبرند یا مبتلا به بیماریهای قلبی هستند، ممکن است نتوانند بهطور ایمن در چنین شرایطی کار کنند.
3. آموزش کارکنان در زمینه ایمنی و سلامت
پزشکان شاغل در محل کار میتوانند کارکنان را در زمینه روشهای پیشگیری از حوادث، استفاده از تجهیزات ایمنی و رعایت نکات ایمنی هنگام کار در ارتفاع آموزش دهند.
4. نظارت مستمر بر وضعیت سلامت کارکنان
پزشک شاغل در محیطهای کاری با ریسک بالا میتواند بهصورت دورهای سلامت کارکنان را ارزیابی کرده و در صورت نیاز، اقدامات لازم جهت درمان یا تغییر وظایف آنها را انجام دهد. این نظارت میتواند از بروز حوادث پیشگیری کند.
روشهای پیشگیری از حوادث کار در ارتفاع
1. استفاده از تجهیزات ایمنی مناسب
از جمله مهمترین اقداماتی که برای پیشگیری از حوادث در کارهای پرخطر مانند کار در ارتفاع باید انجام شود، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (PPE) مانند کمربند ایمنی، هارنس، کلاه ایمنی و لنیارد است. پزشک طب کار میتواند به انتخاب مناسبترین تجهیزات بر اساس وضعیت جسمانی کارکنان کمک کند.
2. آموزش و آگاهیبخشی
آموزش به کارکنان در زمینه ایمنی کار در ارتفاع و ارزیابی سلامت جسمانی از مهمترین اصول پیشگیری است. طب کار با برگزاری کارگاههای آموزشی میتواند کارکنان را برای مقابله با خطرات آگاه کند.
3. بررسی شرایط محیطی
همچنین لازم است تا شرایط محیط کار بررسی شود. وجود نوسانات دما، باد، یا بارندگی در محیط کار میتواند باعث افزایش خطر سقوط از ارتفاع شود. پزشک شاغل میتواند توصیههایی برای جلوگیری از کار در شرایط نامساعد ارائه دهد.
نتیجهگیری
کار در ارتفاع اگر بهدرستی مدیریت نشود، میتواند به حوادث خطرناکی منجر شود. اما با اقدامات پیشگیرانه مانند استفاده از تجهیزات ایمنی، آموزش کارکنان، ارزیابیهای پزشکی پیش از استخدام و معاینات دورهای، میتوان خطرات آن را کاهش داد. طب کار نقش بسیار مهمی در شناسایی مشکلات جسمانی کارکنان و تأمین ایمنی آنها در محیطهای پرخطر ایفا میکند و به کاهش حوادث شغلی و افزایش بهرهوری کمک میکند.